Tại kỳ họp thứ 6, một số đại biểu Quốc hội (ĐBQH) kiến nghị chưa nên ban hành Luật Thuế nhà, đất vào thời điểm hiện nay. Vấn đề này, Ủy ban Tài chính, ngân sách QH và cơ quan soạn thảo giải trình: Việc đưa nhà vào đối tượng chịu thuế sẽ tạo cơ sở pháp lý cho bước đi ban đầu để tiến tới áp dụng ổn định, bảo đảm người dân thực hiện quyền và nghĩa vụ thuế đối với Nhà nước, tạo công bằng giữa các đối tượng sử dụng nhà, đất, góp phần điều tiết thu nhập hợp lý, hài hòa về lợi ích kinh tế giữa Nhà nước với người dân. Mặt khác, thuế nhà, đất hiện đang được áp dụng ở nhiều nước và là thông lệ quốc tế…

Hai cơ quan này đề nghị: “Cần ban hành thuế nhà, đất theo đúng Chương trình xây dựng luật mà QH đã thông qua”.

Giải trình về ý kiến cho rằng tính khả thi của luật chưa cao, Ủy ban Tài chính, ngân sách và cơ quan soạn thảo cho biết, những khó khăn trong quá trình triển khai luật đã được lường trước và đều có thể có biện pháp xử lý.

Theo quy định của dự thảo, đối tượng chịu thuế bao gồm nhà ở và đất ở, đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp. Nhiều ĐBQH chưa tán thành với việc đưa nhà vào đối tượng chịu thuế vì nhà là tài sản gắn liền với công sức, sự tích lũy lâu dài của người dân. Việc đánh thuế nhà sẽ dẫn đến tình trạng thuế chồng lên thuế.

Thường trực Ủy ban Tài chính, ngân sách và cơ quan soạn thảo bảo lưu quan điểm đưa nhà vào đối tượng chịu thuế với ba lý do: Đưa nhà vào chịu thuế sẽ góp phần tăng cường công tác quản lý, từng bước kiểm soát, điều tiết hợp lý nguồn thu vào ngân sách nhà nước. Mặt khác, việc thu thuế đối với nhà còn góp phần hạn chế tình trạng đầu cơ nhà, nhất là chung cư. Mức thuế suất quy định trong dự thảo luật là không cao, đối tượng áp dụng hẹp nên đa số người dân chưa chịu tác động của thuế. Việc áp dụng thu thuế đối với nhà cũng không dẫn đến tình trạng thuế chồng lên thuế vì bản chất thuế nhà, đất là thuế tài sản mang tính độc lập với các sắc thuế khác.

Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính, ngân sách Phùng Quốc Hiển cho biết, ủy ban này và cơ quan soạn thảo cũng thống nhất cho rằng, mức thuế suất khởi điểm đối với đất 0,03% là khá thấp so với mặt bằng kinh tế chung của người dân hiện nay, có tác dụng tích cực đối với việc an dân khi áp dụng luật.

Để có tính khả thi hơn, có thời gian để chuẩn bị, Ủy ban Tài chính, ngân sách và cơ quan soạn thảo đề nghị lùi thời điểm thi hành luật đến ngày 1.1.2012, thay vì quy định là 1.1.2011 như dự luật.

Hai phương án áp dụng thuế đối với nhà

Theo ông Phùng Quốc Hiển, giữa Ủy ban Tài chính, ngân sách và cơ quan soạn thảo vẫn có những ý kiến khác nhau về phương án áp dụng thuế đối với nhà.

Cơ quan soạn thảo đề nghị áp dụng thuế suất đối với người có nhà, không kể sở hữu một hay hai nhà. Chủ nhiệm Phùng Quốc Hiển bày tỏ: “Việc áp dụng thuế đối với nhà là cần thiết nhưng đề nghị thu hẹp đối tượng chịu thuế thông qua việc miễn, giảm thuế và quy định thuế suất không cao”.

Ủy ban Tài chính, ngân sách đưa ra hai phương án áp dụng. Ở phương án một, ủy ban đề nghị chỉ thu thuế đối với người sở hữu nhà thứ hai trở lên với mức áp dụng chỉ 0,03%. Phương án này cũng là nguyện vọng của nhiều ĐBQH và dễ tạo sự đồng thuận trong nhân dân, đảm bảo cho mỗi người dân có một căn nhà, đối tượng chịu thuế hẹp.

Phương án hai là tính thuế ngay từ nhà đầu tiên nhưng nâng mức khởi điểm của giá trị nhà chịu thuế lên 1 tỉ đồng thay vì 500 triệu đồng như dự thảo đã trình QH. Ông Hiển cho biết, theo phương án này thì đại bộ phận người có quyền sở hữu nhà ở nông thôn và người có quyền sở hữu nhà ở đô thị với diện tích khoảng 400m² đối với nhà cấp I hoặc rộng hơn nữa là nhà cấp II sẽ không phải chịu thuế.

Về mức thuế suất đối với đất, cơ quan soạn thảo đề nghị thu thuế 0,03% đối với diện tích trong hạn mức, thu 0,06% phần diện tích vượt hạn mức nhưng không quá 1 lần hạn mức, thu 0,15% phần diện tích vượt trên 1 lần hạn mức (đã có chỉnh sửa theo hướng tăng lên so với dự luật đã trình QH).

Tuy nhiên, Ủy ban Tài chính, ngân sách lại có ý kiến khác. Đối với diện tích trong hạn mức thu thuế suất là 0,03%, đối với phần diện tích vượt hạn mức thì thuế suất 0,1%, đối với đất sử dụng sai mục đích, đất được giao mà không đưa vào sử dụng đúng thời hạn áp mức thuế 0,5%.

Theo Chủ nhiệm Phùng Quốc Hiển, các mức thuế suất trên sẽ không gây ảnh hưởng tới tâm lý người dân, khuyến khích sử dụng tiết kiệm đất, hạn chế đầu cơ đất đai, khắc phục tình trạng sử dụng đất sai mục đích, bỏ hoang hóa làm lành mạnh hóa thị trường bất động sản.